Sepetli Vinç Boyları — Kaç Metre, Hangi İş?

Bir apartman yöneticisi arar: "Altı katlı binamız var, çatı oluğu taşıyor, kaç metre araç gönderirsiniz?" Soru basit görünür ama cevabı birkaç şeye bağlıdır. Altı katın kaç metre ettiği, oluğun binanın neresinde olduğu ve aracın bina önünde nereye yanaşabileceği. Bu sayfada sepetli vinç boylarını bu üç sorunun etrafında anlatıyoruz. Yukarıdaki hesaplayıcı da aynı mantıkla çalışır: kat sayısını, kat tipini ve aracın binaya uzaklığını girersiniz, yaklaşık bir boy aralığı görürsünüz.

Kat sayısı kaç metre eder?

Konut binalarında bir kat, döşeme kalınlığıyla birlikte genellikle üç metre civarındadır. Bu yüzden konutta kabaca "kat sayısı çarpı üç" iyi bir başlangıçtır. Beş katlı bir apartmanın en üst kat döşemesi yerden yaklaşık on beş metre yukarıdadır.

Ticari binalarda iş değişir. Cadde üzerindeki dükkânların zemin katı çoğu zaman konut katından yüksektir; asma katlı dükkânlarda bu fark daha da büyür. Ofis binalarında kat yükseklikleri genellikle konuttan biraz fazladır. Fabrika ve depo binaları ise tek katlı olsalar bile içeride yüksek tavanlı oldukları için dışarıdan bakınca birkaç konut katına denk gelebilir.

Bir de çatı meselesi var. Kiremit çatılı bir apartmanda saçak, son kat döşemesinden yukarıdadır; mahya daha da yukarıdadır. Oluk temizliği için saçağa, baca işi için mahyaya yakın bir noktaya ulaşmak gerekir. İşin yapılacağı nokta, binanın toplam yüksekliğinden daha önemlidir.

Çalışma yüksekliği ile platform yüksekliği aynı şey değil

Sepetli vinç ilanlarında ve konuşmalarda iki farklı ölçü geçer:

• Platform yüksekliği: Sepetin zemininin yerden yüksekliği.
• Çalışma yüksekliği: Sepetteki bir kişinin elini uzatarak rahatça çalışabildiği yükseklik.

Genel kabul, çalışma yüksekliğinin platform yüksekliğine yaklaşık iki metre eklenerek ifade edilmesidir. Yani "yirmi metre çalışma yüksekliği" denen bir araçta sepet zemini yaklaşık on sekiz metreye çıkar. Bu fark küçük görünür ama son kattaki bir pencere için belirleyici olabilir. Bize boy sorduğunuzda biz de hangi ölçüden bahsettiğimizi açıkça söyleriz.

Bir şeyi daha hatırlatalım: ustanın başının üstünde, kolu tam uzanmış hâlde çalışması hem yorucu hem verimsizdir. Matkap kullanılacak, ağır bir parça tutulacaksa hedefi göğüs hizasına getirecek bir boy seçmek daha doğrudur.

Yatay uzanım: bina önündeki şerit boyu nasıl artırır?

Boy seçiminde en çok gözden kaçan konu budur. Araç binanın dibine yanaşabiliyorsa bom neredeyse dik yükselir ve kat yüksekliğine yakın bir boy yeter. Ama bina ile araç arasında bir bahçe, bir yeşil şerit, park etmiş araçlar ya da bir yükleme rampası varsa, bomun hem yukarı hem ileri uzanması gerekir.

Bunu bir üçgen gibi düşünün. Hedef nokta yukarıda, araç ise binadan birkaç metre uzakta. Bom bu iki mesafeyi birlikte karşılamak zorundadır. Mesafe arttıkça gereken bom uzunluğu da artar. Üstelik birçok araçta bom yataya doğru açıldıkça ulaşabildiği en yüksek nokta düşer ve bazı araçlarda sepetin taşıyabileceği yük de azalır.

Ümraniye'de bu durumu her gün yaşarız. Atakent ve Esenşehir'deki sitelerde bloklar ile site içi yol arasında genişçe bir yeşil alan bulunur. Aynı kat sayısındaki bir bloğa, Çakmak'taki bitişik nizam bir apartmana göre daha uzun bir araçla gideriz. Dudullu'daki fabrikalarda ise bina önündeki rampa ve tır park alanı benzer bir etki yaratır.

Kat aralığına göre yaklaşık çalışma yüksekliği

Aşağıdaki tablo konut binaları ve aracın binaya yakın yanaşabildiği durumlar için yaklaşık bir fikir verir. Ticari katlar, çatı katları ve bina önündeki mesafe bu değerleri yukarı çeker.

Bu tablo kesin bir ölçü değildir. Aynı kat sayısındaki iki binanın gerçek yüksekliği, çatı tipi ve önündeki alan birbirinden epey farklı olabilir.

Piyasada yaygın boy aralıkları

Kamyon ve kamyonet üstü sepetli vinçlerde piyasada genellikle üç grup görülür. Kısa boylu araçlar alçak cephe, tabela ve tek-iki katlık işler için kullanılır; çeviktirler, dar sokağa kolay girerler. Orta boylu araçlar apartman ve site işlerinin büyük kısmını karşılar. Uzun boylu araçlar ise yüksek bloklar, fabrika çatıları ve araç ile bina arasında büyük mesafe olan işler içindir; bunlar daha büyük gövdelidir ve her sokağa sığmayabilir.

Hangi gruptan araç gönderebileceğimiz işin yerine ve programa göre değişir. Bize kat sayısını, işin binanın neresinde olduğunu ve aracın nerede durabileceğini söylediğinizde, uygun aracı birlikte netleştiririz. Gerekirse yerinde bakarız.

Aracın kendi ölçüleri de hesaba girer

Boy konuşulurken çoğu zaman sadece bomun uzunluğu düşünülür. Oysa sahada aracın gövde uzunluğu, ayaklarının açıldığında kapladığı genişlik ve dönerken ihtiyaç duyduğu alan da en az boy kadar önemlidir. Uzun bomlu bir araç, dar bir ara sokakta ayaklarını tam açamayabilir; ayaklar tam açılmadan da bom tam kapasiteyle çalıştırılmaz.

Bu yüzden bize sokak genişliğini, bina önündeki kaldırımı ve aracın girebileceği kapı ya da rampayı da anlatmanızı isteriz. Bazen bir boy kısa ama çevik bir araç, kâğıt üzerinde daha uygun görünen uzun bir araçtan daha iyi sonuç verir.

Boyu doğru seçmenin işe etkisi

Kısa kalan araç, sahada en can sıkıcı durumdur: usta hazır, malzeme hazır, ama sepet son metreye yetişmez. Gereğinden uzun araç ise dar sokakta yer bulamaz, ayak açamaz, site içi yolda dönemez. Doğru boy, işin dakikasında başlayıp dakikasında bitmesi demektir.

Boy hesabının işe göre nasıl değiştiğini iş türü sayfalarımızda da anlattık. Örneğin klima dış ünite montajı ile çatı ve oluk işleri aynı binada bile farklı yüksekliklere ulaşmayı gerektirir. Sepete kaç kişinin ve ne kadar malzemenin bineceği de boy seçimini etkileyebilir; bu konuyu sepetli vince kaç kişi biner yazımızda ele aldık.

Ümraniye sepetli vinç olarak boy sorusuna hiçbir zaman ezbere cevap vermemeye çalışırız. Kiralık sepetli vinç ararken yukarıdaki hesaplayıcıyla bir ön fikir edinin, sonra bizi arayın; sepetli vinç kiralama için gereken boyu yerin durumuna göre birlikte kesinleştirelim.