Buz sarkıtı ve saçakta kar temizliği

Ümraniye'nin tepelik semtlerinde kar, şehrin sahil tarafına göre daha uzun kalabiliyor. Çatılardaki kar gündüz güneşle erir, oluğa akar, gece yeniden donar. Birkaç gün içinde saçak boyunca, oluk ağzında ve balkon altlarında sarkıtlar oluşur. Aşağıdan bakınca güzel görünür; ama altından geçen biri için ciddi bir tehlikedir.

Bu yazıda kış aylarında en sık aldığımız soruları sırayla cevaplıyoruz.

Buz sarkıtı neden bu kadar tehlikeli?

Çünkü hem ağır hem sivri hem de ne zaman kopacağı belli değil. Yüksek bir saçaktan kopan bir sarkıt, yere ulaştığında epey hız kazanmış olur. Altından geçen yayaya, park etmiş arabaya, balkondaki birine zarar verebilir. Asıl sorun, sarkıtın kopma anının çoğunlukla güneşin çıktığı ve insanların sokağa en çok çıktığı saatlere denk gelmesi.

Bir de çatıdaki kar kütlesi var. Eğimli çatıda biriken kar, alttan erimeye başladığında bir anda kayabilir. Saçağa kadar gelen bu kütle, sarkıtla birlikte aşağıya iner.

Bina yönetimi ne zaman harekete geçmeli?

Sarkıtın boyu değil, altındaki trafik belirleyici. Kaldırıma, bina girişine, otopark girişine ya da okul yoluna bakan bir saçakta küçük sarkıtlar bile beklenmeden ele alınmalı. Arka bahçeye bakan, altından kimsenin geçmediği bir saçakta ise alanı kapatıp erimesini beklemek de bir seçenek olabilir. Kararı verirken bir de havaya bakın: önümüzdeki günlerde gündüz ılık, gece dondurucu bir hava bekleniyorsa sarkıtlar büyümeye devam eder.

İlk olarak ne yapmak gerekir?

Aracı çağırmadan önce bile yapılabilecek bir şey var: altını kapatmak. Sarkıt olan cephenin altındaki kaldırımı şerit ya da bariyerle kapatın, girişe uyarı asın. Bina girişinin tam üstünde sarkıt varsa mümkünse başka bir kapıdan giriş çıkış yapılmasını sağlayın. Arabaları saçak altından uzaklaştırın.

Bu önlem işin yarısı. Sarkıt kırılana kadar kimse altından geçmezse en büyük risk ortadan kalkar.

Sepetli vinçle kırma nasıl yapılıyor?

Sepetli vinçle yaptığımız iş, sarkıtı rastgele düşürmek değil, kontrollü kırmak. Sahada genel akış şöyle:

1. Alanın altı tamamen kapatılır. Kırılan parçanın düşebileceği alan, saçağın altından biraz daha geniş tutulur; parça yere çarpıp sekebilir.
2. Araç, sepet sarkıtın yanına ya da biraz uzağına gelecek şekilde konumlanır. Sepet sarkıtın tam altına girmez.
3. Usta, sarkıtı uçtan köke doğru küçük parçalar halinde kırar. Kökten tek seferde kırmak, büyük bir parçanın kontrolsüz düşmesine yol açar.
4. Oluk ağzındaki buz kütlesi ve saçak kenarındaki kar dikkatle temizlenir.
5. Yerdeki buz parçaları toplanır ya da kenara alınır; erimeye bırakılan parçalar kaldırımda kaygan alan oluşturur.

Kırma işinde metal ve sivri aletlerle oluğa ve çatı kaplamasına zarar vermemeye dikkat ediyoruz. Amaç buzu almak, oluğu kırmak değil.

Oluk zarar gördüyse ne olur?

Ağır buz yükü altında oluk askıları eğilebilir, oluk ek yerleri açılabilir. Buzu temizlerken bunu fark edersek size söylüyoruz. Oluk onarımı ayrı bir iş; havalar düzeldiğinde bir çatı ustasıyla çatı ve oluk işi olarak planlanabilir.

Kar yağarken araç gelebilir mi?

Burada iki şeye bakıyoruz: yol ve zemin. Aracın adrese güvenle ulaşabilmesi gerekiyor; dik yokuşlarda buzlanma varsa araç o sokağa girmez. Zemin de önemli: karlı ve buzlu zeminde destek ayaklarının oturduğu yerin temizlenmesi, ayak altı plakalarının sağlam yere konması gerekiyor. Islak ve kaygan zeminde çalışmayı yağmurlu havada sepetli vinç yazısında da anlattık; buzlu zemin bunun daha zor hali.

Sepette usta için ne değişiyor?

Kışın sepet tabanı buzlanabilir. Usta kalın eldiven giyer ama bu, el hassasiyetini azaltır. Soğukta uzun süre sepette kalmak yorucudur. Bu yüzden kış işlerinde molaları daha sık veriyor, sepet tabanını iş başında temizliyoruz.

Kırılan buzun sepete düşmesi de ayrı bir konu. Usta sarkıtı kırarken parçaların bir kısmı sepetin içine dökülür; bunlar tabanda eriyip yeniden donabilir. Sepete düşen buzu birikmeden dışarıya, kapatılmış alana bırakıyoruz. Usta ayrıca baş ve göz korumasını iş boyunca takar; yukarıdan kopan küçük bir parça bile yüze geldiğinde dikkat dağıtır.

Sarkıt bir kez temizlenince bitiyor mu?

Çoğu zaman hayır. Çatıda kar varsa ve gece yine don olacaksa sarkıt yeniden oluşabilir. Bazı binalarda karın büyük kısmı eriyene kadar birden fazla müdahale gerekebiliyor. Sarkıtın neden oluştuğunu anlamak da önemli: oluk tıkalıysa ya da çatı alttan ısı kaçırıyorsa sorun her kış tekrar eder.

Kışa girmeden ne yapılabilir?

• Oluk ve iniş borularını sonbaharda temizletmek. Yaprakla tıkanmış oluk, eriyen suyu taşırır ve sarkıt oluşumunu hızlandırır.
• Çatı yalıtımını kontrol ettirmek. Çatı arasından kaçan ısı karı alttan eritir.
• Saçak altında yaya yolu olan cephelerde kış boyunca uyarı levhası hazır tutmak.

Ümraniye'de Esenşehir dahil, eğimli kiremit çatılı binaların bulunduğu her mahallede bu hazırlık işe yarıyor.

Saçak dışında gözden kaçan yerler

Sarkıt denince akla çatı saçağı geliyor ama sahada başka noktalarda da buz birikiyor:

• Klima dış üniteleri: Ünitenin üstünde biriken kar ve ünitenin altından damlayan suyun donmasıyla oluşan sarkıtlar. Ünite çoğu zaman bir pencerenin ya da balkonun tam üstündedir.
• Tabela üstleri: Dükkân tabelalarının üst yüzeyinde biriken kar, güneşle birlikte kayarak tam giriş kapısının önüne düşebilir.
• Balkon kenarları ve korkuluk altları: Balkondan süpürülen ya da eriyen kar, alt balkonun kenarında sarkıt yapar.
• Kapalı balkon camlarının üst profilleri: Profil üstünde biriken kar ve buz, cam kenarından aşağı sarkar.
• Ağaç dalları: Kar yüklü dallar kırılabilir; dal kaldırıma ya da bir arabanın üstüne düşebilir.

Bu noktalarda da yaklaşım aynı: önce alt alanı kapatmak, sonra kontrollü temizlemek. Klima ünitesi ve tabela gibi yerlerde buzu kırarken ünitenin kanatlarına, tabelanın yüzeyine zarar vermemek için sert aletler yerine daha yumuşak yöntemler tercih ediyoruz.

Ne zaman aramalı?

Sarkıtın altında insan trafiği varsa, sarkıt aşağıdan ulaşılamayacak yükseklikteyse ya da çatıda kayabilecek kar kütlesi görüyorsanız beklemeyin. Önce alanı kapatın, sonra bize ulaşın. Araç programı ve yol durumu uygunsa gelip kontrollü şekilde temizleriz. Ümraniye sepetli vinç hizmeti için fiyat al sayfasından kısa bilgi bırakabilirsiniz.